Yunanistan’a yerleşen birinin sağlık sistemiyle ilk teması çoğu zaman hastane değil, mahalle eczanesi oluyor. Sistem Türkiye’dekine benziyor ama üç önemli fark var: katkı payı basamakları, e-reçetenin kullanım süresi ve nöbet düzeni. Bu rehber üçünü de rakamlarıyla anlatıyor.
Reçete düzeni: e-reçete ve 5 gün kuralı
Yunanistan’da geri ödemeli ilaç akışı elektronik reçeteyle yürüyor. Hekimin sisteme girdiği reçete, üzerinde yazan süre içinde, genellikle 5 gün, herhangi bir eczaneden alınabiliyor. Süre geçerse reçete sistemden otomatik düşüyor ve yeniden yazdırmak gerekiyor. Ayrıca her e-reçete için 1 euro tutarında, geri ödemesi olmayan bir reçete ücreti alınıyor. Reçeteli ilaçlar e-reçetesiz verilmiyor; ağrı kesici gibi tezgah üstü ürünler ise serbest.
Katkı payı: yüzde 25, yüzde 10, yüzde 0
Kamu geri ödemesinde ilacın bedelini sigorta kurumu EOPYY ile hasta paylaşıyor. 4025/2011 sayılı yasanın 38. maddesine dayanan standart hasta katkısı yüzde 25: ilacın dörtte birini hasta, kalanını EOPYY ödüyor. Belirli kronik hastalıklarda katkı yüzde 10’a iniyor; gebeler, kimi kronik hasta grupları ve yıllık vergilendirilebilir geliri çok düşük olanlar gibi gruplar için yüzde 0, yani tam muafiyet uygulanıyor.
Şubat 2024’te yürürlüğe giren bakanlık kararı hastayı koruyan bir tavan getirdi: yasal katkı payının üzerine çıkan fiyat farkı, ilaç başına 20 euroyu, jenerik (eşdeğer) ilaçlarda 3 euroyu geçemiyor. Pahalı orijinal ilaç yazıldığında bile hastanın cebinden çıkacak fark bu tavanlarla sınırlı.
EOPYY kaydı olmayan ne öder
Katkı payı sistemi EOPYY kapsamındaki sigortalılar için. Henüz kaydı olmayan yeni yerleşimciler ve turistler ilacın tamamını cepten ödüyor. Yerleşim sürecinde sağlık erişiminin hangi adımda açıldığını ilk üç ay rehberinde anlatmıştık; kamu sisteminin genel işleyişi için ESY rehberi, kamu kapsamına girmeyenlerin seçenekleri için özel sağlık sigortası yazısı tamamlayıcı.
Ne reçetesiz alınır, ne alınmaz
Sınır Türkiye’dekinden daha katı çiziliyor: ağrı kesici, ateş düşürücü ve soğuk algınlığı ürünleri gibi tezgah üstü kalemler serbestçe satılırken antibiyotikler ve kronik hastalık ilaçları reçeteye tabi. Eczacı, hafif şikayetlerde ilk danışma noktası olarak çalışıyor; yaz aylarında güneş yanığı ve böcek sokması gibi tatil vakalarının ilk adresi de hastane değil eczane. Tezgah üstü ürünlerde fiyat eczaneden eczaneye değişebiliyor, geri ödemeli reçeteli ilaçta ise fiyat ve katkı payı merkezi listeden geliyor.
İlaç bulunamazsa: eşdeğer sistemi
Aranan marka eczanede yoksa eczacı aynı etken maddeli eşdeğer ilacı önerebiliyor; sistem de bunu destekliyor, çünkü jeneriklerde hastanın ödeyebileceği referans üstü fark ilaç başına 3 euro ile sınırlı. Orijinal ilaçta bu tavan 20 euro. Yani eşdeğere geçiş çoğu durumda hem bulunabilirlik hem cep sorununu birlikte çözüyor. AB içinde sınır ötesi e-reçete altyapısı da işliyor; Yunanistan bu ağı ulusal temas noktası üzerinden EOPYY çatısında yürütüyor.
Kronik hastalıkla taşınanlar: geçiş dönemi planı
Düzenli ilaç kullanan biri için en riskli dönem, Türkiye’deki reçete düzeninden Yunan sistemine geçiş arası. Pratik sıra şöyle kuruluyor: yanınızda makul süre yetecek ilaç ve etken maddeleri, dozları yazan bir hekim raporu bulundurun; yerleşince önce vergi numarası ve sosyal güvenlik kaydını tamamlayın, sonra bir hekime kayıt olup kullandığınız tedaviyi Yunan e-reçete sistemine taşıtın. Katkı payındaki indirimli basamaklar da ancak tanının Yunan sistemine işlenmesiyle açılıyor. Adımların tam listesi ilk üç ay rehberinde.
Nöbetçi eczane düzeni
Eczaneler nöbet sistemini efimeria adı verilen rotasyonla yürütüyor: her bölgede akşam ve hafta sonu açık kalacak eczaneler dönüşümlü belirleniyor. O günün nöbetçi listesi her eczanenin camında asılı durur, eczacı odalarının siteleri de bölge bölge güncel listeyi yayımlıyor. Turistik adalarda yaz aylarında fiili açık saatler uzuyor, kışın ise nöbet listesine bakmadan yola çıkmamak gerekiyor.
Rakamlar tek tabloda
| Kural | Değer | Kaynak / dayanak |
|---|---|---|
| Standart katkı payı | Yüzde 25 | 4025/2011 md. 38, EOPYY |
| İndirimli katkı | Yüzde 10 | Belirli kronik hastalıklar |
| Muafiyet | Yüzde 0 | Gebeler, kimi kronik gruplar, düşük gelir |
| E-reçete ücreti | 1 euro (iade edilmez) | Reçete başına |
| Reçete kullanım süresi | Genellikle 5 gün | Süre sonunda otomatik iptal |
| Fark tavanı | 20 euro, jenerikte 3 euro | Şubat 2024 bakanlık kararı |
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Standart oran yüzde 25, belirli kronik hastalıklarda yüzde 10, muafiyet gruplarında yüzde 0. Hangi basamağa girdiğinizi reçeteyi yazan hekim sisteme işliyor.
E-reçete merkezi sistemde durduğu için ülkenin her eczanesinde geçerli. Tek sınır süre: üzerindeki tarih geçtiyse sistem reçeteyi düşürüyor.
Etken madde çoğu zaman bulunuyor ama marka adı farklı olabiliyor. En sağlıklı yöntem, kullandığınız ilacın etken maddesini ve dozunu yazılı olarak yanınızda bulundurup eczacıya göstermek.
En yakın eczanenin camındaki nöbet listesinden veya bölge eczacı odasının internet sitesinden. Liste her gün değişiyor.
AB ülkelerinden gelenlerin Avrupa Sağlık Sigortası Kartı (EHIC), EOPYY şartlarında ilaca erişim sağlıyor. Türkiye bu sistemin dışında olduğu için Türk ziyaretçiler kayıt yaptırana kadar tam bedel ödüyor; kalıcı yerleşimde çözüm EOPYY kaydı, kısa dönemde ise kapsamlı seyahat sigortası.
Sağlık tarafında bir sonraki adım sistemin bütününü tanımak: kayıt, aile hekimliği ve hastane erişimi için ESY rehberini okuyun.
